Ինքնահիշում - Մաս 1

Հեշտ չէ քննարկել ինքնահիշումը, քանի որ իր բարձրագույն ձևով դա ոչ վերբալ գործընթաց է։ Ինքնահիշումը մի գաղափար է, որն իրականում երբեք ի հայտ չէր եկել իր այդ անվան տակ մինչև քսաներորդ դարը։

Մենք բոլորս էլ հիշել ենք մեզ նախքան համակարգին հանդիպելը, բայց չգիտեինք՝ ինչպես անվանել դա, և, որ ավելի կարևոր է, չէինք արժևորում դա։ Երբ մարդը հիշում է իրեն, նա նաև ստեղծում է իր «ես»-ը՝ ստեղծելով աստրալ մարմին։ Մեր կյանքը բաղկացած է այնքա՜ն շատ սովորական պահերից, այնքա՜ն շատ սովորական հրաշքներից։ Ինքդ քեզ հիշելու մի մեծ մասը սովորականի մեջ վեհը ճանաչելն է։ Մենք պետք է հիշենք գնահատել ինքդ քեզ հիշելու պարզ և չլսված բնույթը։ Այն հակառակն է կյանքի, որն աղաղակելով պահանջում է մեր չբաժանված ուշադրությունը։

Պարոն Ուսպենսկին ասում էր, որ մարդն ինքնուրույն չի կարող իմանալ իր դրությունը. նրան պետք է սովորեցնեն։ Մարդուն պետք է ուղղորդել հասկանալու, որ երկրի վրա կյանքի թաքնված իմաստն ինքդ քեզ հիշելու անխոնջ գործընթացի միջոցով հոգի ստեղծելն է։ Նա նաև ասում էր, որ մենք պետք է գիտակցենք, որ հայտնաբերել ենք մեքենայականության պատերի թույլ կետը՝ մեքենայի «աքիլլեսյան գարշապարը»։ Առաջնային գաղափարը, որն առաջարկում է այս համակարգը, ինքդ քեզ հիշելն է՝ մի գաղափար, որն ամբողջությամբ անտեսվել է արևմտյան հոգեբանության կողմից։ Ամբողջ արևմտյան մշակույթի մեջ միայն գրականության մեջ ենք մենք հանդիպում ներկայի մեջ թափանցելու գաղափարին։

Ինքնահիշումի վրա աշխատելու լավագույն եղանակներից մեկն այն ամենի հեռացումն է, ինչն ինքդ քեզ հիշել չէ։ Պարադոքսալ կերպով, դա անելու համար մարդը պետք է հիշի իրեն։ Նաև մի՛ փնտրեք ինքնահիշումի մեկ միասնական սահմանում, քանի որ այն շատ բաներ է։ ինքնահիշելը տարբեր դարերում հայտնի է եղել տարբեր գեղեցիկ անուններով։ Վիլյամ Շեքսպիրն ասել է. «Վարդն այլ անվամբ էլ նույն անուշ բույրը կտար»։ Պատմությունը տվել է շատ այլ մարդկանց, ովքեր անմահ են, բայց երբեք չեն լսել «ինքնահիշում» տերմինը։

Մենք ներգրավված ենք մի բանի մեջ, որը և՛ ուրախալի է, և՛ տհաճ։ Այս երկու ապրումներից առանձնացումը, այլ ոչ թե դրանց տրվելն է մարդուն կյանք տալիս։ Ինքնահիշումը երկրի վրա միակ գործունեությունն է, որը կենսաբանական չէ։

Մենք չենք կարող հասկանալ ինքնահիշումը երեսուն րոպեում, և այն, ինչ դա ենթադրում է, հնարավոր չէ նկարագրել մեկ օրում։ Ինքնահիշումը Երկրի վրա օրգանական կյանքի մեծ խորհուրդն է, և պետք չէ ակնկալել, որ օբյեկտիվ իմաստությունը, որը թաքնված է եղել դարեր շարունակ, հեշտությամբ կհասկացվի։

Ինքնահիշումն օրական տասնութժամյա ջանք է։ Մարդը պետք է օրվա յուրաքանչյուր ժամ աշխատի ինչ-որ խոչընդոտի հետ, և եթե դա չգոյությունը կամ իշխանությունը չէ, ապա կլինի երևակայությունը, ներքին հաշվի առումը կամ նույնականացումը։ Ինքնահիշելուն փոխարինող չկա, և դա որքան դժվար, այնքան էլ բարի լուր է։

Ինտելեկտուալ կենտրոնը կիսվում է փորձառություններով՝ դրանց մասին խոսելու միջոցով, քանի որ լեզուն նրա հաղորդակցման միակ միջոցն է։ Եվ այդ պատճառով մենք պետք է բառեր օգտագործենք՝ թափանցելու համար աստվածային, անբառ վիճակի մեջ։ Պարոն Ուսպենսկին հիշեցնում է մեզ, որ ինքդ քեզ հիշելը մտքի գործունեություն չէ, և որ գիտելիքը չի կարող փոխարինել ինքնահիշելուն։ Մեր ինտելեկտուալ կենտրոնի պատշաճ ֆունկցիան երևույթները նկարագրելն ու դասակարգելն է, թեև այն նկարագրությունները, որոնք մենք տալիս ենք առարկաներին, իրենք՝ առարկաները չեն։ Երբ այս գործունեությունը խոչընդոտում է ինքնահիշելուն, դա սխալ աշխատանք է։

Համար չորս մարդիկ պետք է սահմանափակեն գաղափարների շուրջ մտածելու իրենց ժամանակը, քանի որ ինքնահիշումը հեշտությամբ անհետանում է բառերի հետևում։ Հարիեթ Բիչեր Սթոուն մարդկանց խորհուրդ էր տալիս դադարել մտածել և բավարարվել լինելով, և իրոք, շրջապատի տպավորություններն ընդունելը կարող է բավականաչափ հրաշալի լինել։

Ֆորմատոր միտքը փորձում է առարկան հանգեցնել մեկ համապարփակ պնդման։ Այն ցանկանում է ինքնահիշման մեկ սահմանում, կարծես մարդու վերին կենտրոնները սահմանափակ փորձառություն լինեն, սակայն ինքնահիշումը բազմաթիվ եզրեր ունի։ Համտեսե՛ք գինին, նայե՛ք ծաղիկներին, լսե՛ք երաժշտությունը։ Տարօրինակ է, որ այն միշտ բավականին մոտ է, թեև ընդունում է բազմաթիվ ձևեր։ Դա արտաքին հաշվի առնումն է, չնույնականացումը, բացասական էմոցիաների չարտահայտումը, կամավոր տառապանքը և, ամենից առաջ, տառապանքի տրանսֆորմացիան։ Այս փորձառություններից յուրաքանչյուրն ինքդ քեզ հիշելու մի երանգ է։ Մարդու «ես»-ը կարող է նաև արթնանալ վտանգի պահերին և մեծ գեղեցկության մեջ։

Պարզելու եղանակներից մեկը, թե ինչ է նշանակում հիշել ինքդ քեզ, հարկավոր է հեռացնել այն, ինչը դա չէ: Նմանատիպ ընթացակարգի միջոցով դուք կարող եք տեսնել ձեր գլխավոր բնավորության գիծը, մարմնի տիպը և ծանրության կենտրոնը։ Եթե հեռացնեք նշվածներից մի քանիսը, ուսումնասիրելու համար ավելի քիչ բան կմնա։

Օմար Խայամն ասել է. «Մի բան է հաստատ... իսկ մնացածը սուտ է»։ Ինքդ քեզ հիշելը հավերժական ճշմարտությունն է, որը վարպետորեն դիմակայում է հավերժական ստին։

Պարոն Ուսպենսկին նկատել է, որ մենք սովոր ենք անիրականությանը։ Պարոն Գուրջիևն իր վերջին աշխատություններից մեկը վերնագրել է «Կյանքն իրական է միայն այն ժամանակ, երբ «Ես կամ»։ Մեզ և նրա համար սա նշանակում է, որ կյանքն իրական է միայն այն ժամանակ, երբ մարդը հիշում է իրեն։

Ինքնահիշումը իներցիա չունի. մարդը պետք է ջանք գործադրի պահից պահ։ Երբ երրորդ վիճակը հայտնվում է, ապրե՛ք այն՝ դրա մասին պարզապես խոսելու փոխարեն. դա ձեր «ես»-ն է, ձեր հոգին, Մենդելսոնի «Երգն առանց խոսքերի»։

Դքու չեք կարող «քնից» դուրս պրծնել խոսելով, կամ ուտելով, կամ ծիծաղելով, կամ լաց լինելով, բայց կարող եք դուրս պրծնել հիշելով: Հիշեք ինքներդ ձեզ քիչ-քիչ։

Եթե դուք հիշում եք ձեզ, և ուրիշ մարդիկ չեն կարողանում տեսնել դա, ուրեմն դուք հաջողությամբ եք հիշում ձեզ։ Եթե կեղծ անձնավորությունն իրեն պահում է այնպես, կարծես դա ինքնահիշում է, դուք թուլացնում եք ինքներդ ձեզ։

Մարդկային բնույթն ընդհանուր առմամբ չի տեսնում ակնհայտը, այդ իսկ պատճառով էզոթերիկ ճշմարտությունները հաճախ ներկայացվել են հեքիաթների տեսքով։ Հեքիաթները հաճախ սկսվում են «Լինում է, չի լինում» արտահայտությամբ՝ մատնանշելով, որ պատմությունները ծավալվում են ժամանակի մեջ, և ավարտվում են նրանով, որ արքայազնն ու արքայադուստրը (Աշխարհ 6-ը և Աշխարհ 12-ը) ապրում են «երկար ու երջանիկ», այսինքն՝ հավերժության՝ անմահության մեջ։

Մարդու լինելիության մակարդակի զարգացումը համեմատական է նրա սրտի թագավորի հասունությանը։ Ինքնահիշումը պետք է սկիզբ առնի սրտի թագավորից, քանի որ մենք չենք կարող ապավինել պատահականություններին՝ գիտակցություն առաջացնելու համար։ Մեզ բոլորիս պետք է այնքան օգնություն, որքան կարող ենք ստանալ՝ լինի դա մեր սեփական ջանքերից, պատահականության օրենքից, թե C ազդեցությունից։

Դանթե Ալիգիերին ասել է, որ մի փոքրիկ կայծից կարող է հզոր բոց բռնկվել։ Կիրառման ենթակա մեթոդն ինքդ քեզ հիշելն է։ Սակայն չկա ավելի անորսալի բան, քան ինքնահիշումը, և մենք պետք է, մեր թույլ ձևով, վերադառնանք դրան, երբ կարող ենք։ Չեզոք վիճակը բուսական վիճակ չէ, այլ չկապվածության վիճակ, որը վանում է երևակայությունը. դա ինքնահիշման վիճակ է։ Այն պահերը, որոնք մենք վառ կերպով հիշում ենք մեր կյանքում, ինքնահիշման պահերն են։ Այդուհանդերձ, ինքդ քեզ հիշելն ունի աստիճաններ. եթե դուք ճամփորդում եք օտար երկրում, կարող եք ներկա գտնվել հարյուրավոր ծառերի առջև՝ չհիշելով դրանց մեծ մասը։ Այնտեղ, որտեղ կա հիշողություն, որտեղ կա բաժանված ուշադրություն, այնտեղ ձեր «ես»-ն է։

Մեր հիշողության պահերն են կազմում մեր կյանքը։ Եթե մարդը վերանայի իր կյանքը, այն պահերը, որոնք նա իսկապես հիշում է, բացահայտում են, որ նրա վերին կենտրոնները ներկա են եղել։ Պարոն Ուսպենսկին ասում էր, որ մյուս պահերի մասին մենք միայն գիտենք, որ դրանք տեղի են ունեցել։

Չորրորդ ուղին ապահովում է ամուր, հիմնարար կառուցվածք մարդու էվոլյուցիայի համար, և այն ավելին անել չի կարող, քանի որ ինքնահիշումը հնարավոր չէ ընդօրինակել։ Թեև արվեստի մեծ մասը, որ տեսնում ենք, ընդօրինակող է, ինքդ քեզ հիշելն ընդօրինակել հնարավոր չէ։ Ոչինչ լիարժեք ինքդ քեզ հիշել չէ, բացի հենց իրեն հիշող «ես»-ից։

Մեր մանկության մեջ կան որոշակի հիշողություններ, որոնք ժամանակը չի քայքայել։ Ինչո՞ւ է այդպես։ Այդ պահերը քառաչափ տարածությունից են և չեն ջնջվում ժամանակի ընթացքից։ Ինքնահիշումը միակ երևույթն է, որն իշխում է թե՛ ժամանակին, թե՛ մահվանը։ Պարադոքսալ կերպով, ինքնահիշումը երկարաձգելու լավագույն եղանակներից մեկը դրանից չկառչելու փորձն է։ Երբ ի հայտ են գալիս արտասովոր, արդյունավետ վիճակներ, փորձեք արթնացնել մի աշխատանքային «ես», որն ասում է. «Թո՛ղ այդպես լինի»։ Դուք կարող եք ավելի շատ հիշել ձեզ, եթե չցանկանաք, որ պահն այլ լինի, քան այն կա։

Ինքնահիշումն ինքնին պարգև է։ Այն չհռչակված, ոչ սենսացիոն, անմահ գործընթաց է։ Ամեն անգամ, երբ դուք հիշում եք ձեզ, դուք ստեղծում եք հավերժության մի առկայծում, որը չի կորչի, մինչդեռ ֆիզիկական ամեն ինչ ի վերջո պետք է ոչնչանա։ Մենք հիմար ենք, երբ շոշափելին վեր ենք դասում անշոշափելիից։ Ինքնահիշումը պետք է անդադար վերսկսվի ձեր ողջ կյանքի ընթացքում. այն միշտ ձեր հասանելիության սահմաններում է։

Թեև մեր դպրոցում մենք մեդիտացիա չենք անում, մենք փորձում ենք կառավարել մեր միտքը՝ ոչ թե հատուկ հանգամանքներում, այլ բոլոր հանգամանքներում և արթուն լինելու յուրաքանչյուր պահի։ Մարդկանց մեծ մասը բավարարվում է գայթակղությամբ, իսկ գայթակղության չափումներից մեկն այն միտքն է, թե մտքի կառավարումը հատուկ հանգամանքների համար է՝ շաբաթական մեկ օր կամ օրական վեց ժամ։ Սա անբավարար է։ Երբ մարդը մեդիտացիա է անում, նա փորձում է կառավարել իր միտքը։ Ե՞րբ մարդը չպետք է փորձի անել դա։

Հնարավո՞ր է էվոլյուցիա ապրել առանց ինքդ քեզ հիշելու։ Ո՛չ. բավականաչափ դժվար է էվոլյուցիա ապրել նույնիսկ դրանով։

Պահից պահ մարդը պետք է առանձնանա այն ամենից, ինչն ինքնահիշում չէ, և այդ կերպ անուղղակիորեն ստեղծի իր «ես»-ը։ Միքելանջելոն քանդակագործության մասին ասել է, որ ինքը հեռացնում էր այն, ինչն ավելորդ էր։ Նույնն է նաև ինքդ քեզ հիշելու դեպքում։ Մեր կյանքը նման է մի քանդակի, որից մենք ամեն օր տաշելով հեռացնում ենք անպետքը։ Մենք պետք է կարողանանք տարբերակել քունն ու արթնացումը։ Արթնանալու ջանքն էզոթերիկ կերպով արտահայտված է «Սպիտակաձյունիկը և յոթ թզուկները» հեքիաթում։ Թզուկներն աշխատում էին լաբիրինթոսային հանքերում և փնտրում էին թանկարժեք քարեր, որոնք նման են ինքդ քեզ հիշելու պահերին, քանի որ շողում են խավարի մեջ։ Օգտակար է հարցնել ինքդ քեզ. «Սա ինքնահիշե՞լ է»։ Եթե ոչ՝ դե՛ն նետեք այն։

Պարոն Ուսպենսկին հիշեցնում է մեզ, որ ինքնահիշումը միշտ ճիշտ գործողություն է։ Խնդիրն այս մտքին ճիշտ մասշտաբ տալն է։ Դա մեծագույն գաղափարն է, որն առաջարկում է համակարգը, և անկախ է թե՛ մարդու մարմնի, թե՛ դպրոցի ձևից։

Գրեթե ամբողջ երևակայությունը բացասական է, քանի որ այն զբաղեցնում է մարդու «ես»-ի տարածքը։ Դժվար է հիշել, որ պետք է փորձել հիշել ինքդ քեզ։ Ինքդ քեզ հիշելու փորձը, սակայն, դեռևս ինքնահիշում չէ, թեև դա գտնվելու համար ավելի օրհնված տեղ է, քան քունը։ Լիարժեք ինքդ քեզ հիշելը նշանակում է, որ գործում են վերին կենտրոնները. «ես»-ը հիշում է արթուն լինել։

Այնքա՜ն շատ բաներ ինքնահիշում չեն։ «Եղի՛ր ներկա» բառերը վիճակը չեն, թեև այդ արտահայտությունը թանկ է մեզ համար արթնանալու մեր նպատակի մեջ։ Եթե դուք աշխատում եք այն բանի վրա, ինչը ձեր «ես»-ը չէ, ապա դուք աշխատում եք ձեր «ես»-ի վրա։ Փորձե՛ք հիշել, որ դա հնարավոր է անել, և դա արվել է։

Ինքնահիշումը զգացողություն չէ։ Վիլյամ Բլեյքն ասել է. «Ես նայում եմ իմ աչքերի միջով, ոչ թե դրանցով»։